roszczenia z tytułu naruszenia praw autorskich

Tak zarabia się na sztuce – prawa autorskie majątkowe

definicje prawo autorskie

Treść autorskich praw majątkowych sprowadza się do „korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu”[1]. Ustawodawca odwołał się tutaj do modelu własnościowego praw autorskich majątkowych. Oznacza to przyjęcie domniemania, iż twórca ma prawo do korzystania z utworu w każdy sposób (który nie został wyraźnie wyłączony), do rozporządzania nim i czerpania z tego tytułu korzyści. „Korzystanie” określić można jako „ogół czynności eksploatacyjnych […], które zmierzają do stworzenia określonemu podmiotowi, w tym samemu korzystającemu, możliwości zapoznania się z utworem”[2]. W pojęciu tym będzie się mieścić zarówno utrwalanie i zwielokrotnianie utworu, jak i prawo do wprowadzania egzemplarza dzieła do obrotu. Ponadto art. 50 ust 3 PrAut wyróżnia dodatkowe formy eksploatacji: bezpośrednią oraz pośrednią. W zakresie tej pierwszej mieścić się będzie np. wykonanie utworu na żywo oraz wystawienie obrazu. Eksploatację pośrednią stanowić będzie m.in. emitowanie programów za pomocą satelity, drogą naziemną, odtworzenie, rozpowszechnienie drogą internetową. Chodzi tu o udostępnienie dzieła w taki sposób, aby każdy miał do niego dostęp[3].

Autorskie prawa majatkowe - Opracowanie własne na podstawie J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie i prawa pokrewne,  s. 60-61

Autorskie prawa majątkowe – opracowanie własne na podstawie J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie i prawa pokrewne,  s. 60-61

Prawo do rozporządzania można definiować jako „wszystkie postacie czynności prawnych podmiotu autorskich praw majątkowych, na podstawie których inny podmiot uzyskuje na określonych warunkach kompetencję do korzystania z utworu”[4].  Należy przyjąć stanowisko, iż prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu będzie prawem autorskim majątkowym jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie. Zatem jeśli chodzi o relację między pojęciami „prawa autorskie majątkowe” a „prawo do wynagrodzenia” dominująca wykładnia nakazuje stwierdzić, iż niezapłacenie twórcy za korzystanie z przedmiotu prawa autorskiego nie jest naruszeniem praw autorskich majątkowych[5].

Szczególnym uregulowaniem mieszczącym się w zakresie praw o charakterze majątkowym jest instytucja droit de suite, czyli prawa twórcy (i jego spadkobierców) do wynagrodzenia z tytułu zawodowej odsprzedaży dzieła fotograficznego lub plastycznego. „Celem prawa do wynagrodzenia z tytułu odsprzedaży jest zapewnienie, aby autorzy plastycznych lub graficznych dzieł sztuki mieli udział w sukcesie gospodarczym swoich oryginalnych dzieł sztuki. Stwarza ono możliwości przywrócenia równowagi między sytuacją gospodarczą autorów graficznych i plastycznych dzieł sztuki, a sytuacją innych twórców, którzy czerpią korzyści z tytułu kolejnych eksploatacji swoich utworów”[6]. Stawki wynagrodzenia są zawarte w art. 19 i nast. Pr Aut. Instytucja droit de suite dotyczy jedynie oryginalnych egzemplarzy utworów, tj. takich, które zostały wykreowane osobiście przez autora, jak również kopie wykonane przez niego w niewielkiej ilości i oznaczone[7].

Prawa autorskie majątkowe doznają licznych ograniczeń. Wśród nich znajdziemy m.in przepisy o publicznym odtwarzaniu programu radiowego lub telewizyjnego, dozwolonym użytku, swobodzie cytowania, licencjach dla bibliotek, szkół i ośrodków dokumentacji.

[1] Art. 17 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, (Dz. U. 2006.90.631 j.t.).

[2] Z. Okoń, Autorskie prawa majątkowe, (w:) D. Flisak (red.), Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, Warszawa 2015 r., s. 263-267.

[3] J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie i prawa pokrewne, Warszawa 2014, s. 60-61.

[4] Ibidem, s. 62.

[5] Ibidem.

[6] Dyrektywa 2001/84/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001 r. w sprawie prawa autora do wynagrodzenia z tytułu odsprzedaży oryginalnego egzemplarza dzieła sztuki (Dz.U.UE.L.2001.272.32).

[7] J. Barta, R. Markiewicz, op. cit., s. 64.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *